036 - 524 5654 info@aigilde.nl

 

 

 

 

 

U

Een verhaal van

Marieke te Plate

Toen dacht ik meteen: “Dat is iets wat ik wil gaan doen!” Ik zag al dat wat er aan de orde zou komen goed bij me paste en bij hoe ik met teams werk.

Wie ben je?

Mijn naam is Marieke te Plate en ik werk als projectleider bij de GGD Gelderland Zuid in een team dat scholen ondersteunt die willen werken aan gezondheidsbevordering. Ik maak samen met scholen plannen over thema’s zoals genotsmiddelen, seksuele en fysieke gezondheid, bewegen, sport en welbevinden. Dat laatste ligt mij het meest aan het hart en ik ben dan ook themaspecialist Welbevinden.

 

 

Ik doe dit werk tien jaar en vind het nog steeds leuk omdat ik te maken heb met nieuwe teams en nieuwe processen. Dat geeft veel energie, omdat er een wens van de school is en ik mag op maat, passend bij die groep, samen iets neerzetten. Dat is toch fantastisch!

 

Waarderend kijken

Toen ik met het vak begon kwam er steeds meer aandacht voor de positieve psychologie. Scholen waren niet alleen meer leerfabrieken maar het welbevinden van scholieren kwam ook meer op de voorgrond te staan. Het sprak me aan dat ik niet in problemen hoefde te denken maar kon kijken naar wat er al is en waar je meer van wilt. Dat vond ik erg aantrekkelijk, ook omdat dat bij me past.

Waarderend actieonderzoek komt uit dezelfde koker als de positieve psychologie. Je kijkt naar wat er aan talenten, verhalen, energie en vaardigheden in een team, groep of project zit, waar je met zijn allen naar toe wilt en hoe je dat gaat doen. Dat doet recht aan wat er al is in plaats van naar problemen te kijken. Die negeer je niet, maar je kantelt op een gegeven moment naar iets waar je met zijn allen meer van wilt. Dat geeft een prettige energie.

Ik vind het heel respectvol om naar het geheel van de groep en van de persoon te kijken. Om een klein probleem eruit te lichten en vervolgens op te lossen, dat past niet bij een mens vind ik.

 

Hoe kwam je erbij om deze leergang te doen?

Omdat ik bezig was met positieve psychologie ben ik trainingen en opleidingen gaan zoeken die in dat verlengde liggen. Ik heb een paar jaar geleden de basiscursus Appreciative Inquiry gedaan. Later las ik in een nieuwsbrief van Keynote over de opleiding Waarderend Actieonderzoek. Toen dacht ik meteen: “Dat is iets wat ik wil gaan doen!” Ik zag al dat wat er aan de orde zou komen goed bij me paste en bij hoe ik met teams werk.

Het feit dat je tijdens de opleiding je procesrol ontwikkelt sprak me aan. Soms wordt je iets aangereikt dat ‘een kunstje’ kan worden: Je hebt deze stappen en die ingrediënten, die je in een schema zet, je onderneemt actie en daarna evalueer je. Dat is bij waarderend actieonderzoek niet zo. Je leert hoe je een proces van een team begeleidt, waarbij je flexibel kunt zijn in je acties zonder het doel uit het oog te verliezen.

 

Hoe heb je de opleiding ervaren?

Vanuit de GGD ben ik op dit moment kartrekker van een team dat werkt aan het verbeteren van de aansluiting van de jeugdwet en passend onderwijs. Die groep was nieuw voor mij op het moment dat ik startte met deze leergang. Omdat je eigen casuïstiek kunt inbrengen heb ik dit project in de opleiding ingebracht.

De opleiding liep mooi gelijk op met mijn kartrekkerschap, wat me heeft geholpen om de klus met positieve energie te kunnen doen. In het begin was het zoeken naar hoe ik de rol van kartrekker vorm kon geven. De opleiding heeft mij daarbij goed geholpen door de juiste vragen te leren stellen en te kijken naar de stappen in het proces. Ik heb er veel baat bij gehad.

In de basiscursus Appreciative Inquiry leer je de stappen van het AI-proces kennen. De leergang Waarderend Actieonderzoek verdiept die basis en stelt de vraag hoe jij zelf in het proces staat en hoe je met het actieonderzoek kunt leren spelen. Ik ben door de opleiding flexibeler in mijn vaardigheden geworden en in het waarderend onderzoeken. Het wordt minder een aanpak en meer een doorlopende onderzoekende houding van jezelf.

Wat ik mooi vind aan de opleiding is dat ik kan kiezen wat bij me past en me daar verder in kan ontwikkelen. Ik hoef niet geforceerd iets te kunnen wat ver buiten mijn comfortzone ligt en toch heb ik stappen gezet waardoor mijn arsenaal is gegroeid. Ik ben veel vaardiger geworden.

 

Hoe vond je het werken en leren in een groep?

In deze opleiding heb ik de groep als een grote bijdrage ervaren. In het begin was het aftasten, maar het is een hele leuke energieke groep geworden met veel humor.

De groep is heel divers met mensen die een eigen bedrijf hebben, coaches en adviseurs die intern werken of voor andere organisaties, maar ook een manager en directielid deden mee. Ze komen uit sectoren waar ik normaal weinig mee in aanraking kom en die veel toevoegen aan mijn ervaring en kennis. Die variëteit maakt dat je snel verdieping krijgt. De meerstemmigheid die je later tegenkomt bij het faciliteren van groepen heb je aan tafel in de opleiding ook en dat is natuurlijk rijk. Er zitten veel ervaren mensen in deze groep en door elkaar te bevragen heb ik in korte tijd veel geleerd.

 

Hoe vond je Robbert als begeleider?

Het werken met de groep gaat diep, maar met zoveel oprechte betrokkenheid voor elkaar dat het nooit over een grens heengaat. Ik denk dat Robbert daar een gouden rol in speelt. Die heeft dat zo doorleefd, die voelt en stemt continu af en voegt toe… Hij beheerst dat gewoon helemaal. Ik weet niet hoe hij dat doet, maar… dat gaat bijna onmerkbaar en tussen de regels door. Robbert brengt alles echt op een hoger niveau, hij heeft zoveel ervaring en kennis. Die combinatie van wijs en intuïtief bij Robbert, dat vind ik heel bijzonder en bijna onvoorstelbaar. Dat is ontzettend inspirerend. Ieder veranderproces gun je een facilitator als Robbert.

 

Waarin zit het verschil als je waarderend actieonderzoek gebruikt?

Als ik groepen begeleid, dan speelt daar vaak meer dan dat er aan de oppervlakte zichtbaar is. Ik gebruik waarderend actieonderzoek als hulpmiddel om dat een plek te geven en zo verder te komen.

Ook hoef je het proces niet krampachtig te beheersen. Als je werkt met projectplannen en -structuren, dan lijkt het of je het allemaal beheersbaar kunt houden door vooraf na te denken over de stappen en welke interventies er nodig zijn. Toch is dit niet meer dan het scheppen van schijnzekerheid. Bij waarderend actieonderzoek erken je dat dit een schijncontrole is en leer je los te laten. Dan krijg je ruimte om aandacht te geven aan wat er op dat moment nodig is. Dat wat nodig is kan iets anders zijn dan wat je van tevoren als interventie had bedacht.

Het betekent niet dat het project een hele andere kant op gaat dan het doel waarmee je van start bent gegaan. Ik word bijvoorbeeld binnengehaald om het pesten op een school te verminderen. En linksom of rechtsom raakt dat nog steeds aan wat je aan het doen bent, alleen sla je zijwegen in die heel helpend zijn om een stap te kunnen zetten.

Robbert geeft ons mee dat je jezelf altijd meeneemt in je werk. Je bent nooit een buitenstaander van een team maar zelf onderdeel van dat proces. Je merkt dat bijvoorbeeld aan bepaalde vragen die je aandacht geeft of opmerkingen waar je op ingaat en andere juist niet. Daarmee ben je aanwezig in het proces. Je leert om in relatie te zijn met anderen en je relaties onderling te bekijken. Waarderend actieonderzoek is dus allesbehalve een stappenplan!

 

Wat heb je al toegepast en werkte het?

Ik ben er tijdens de opleiding achter gekomen dat een verandering pas welkom is voor iedereen in een team als je kunt achterhalen wat de mensen echt willen en wat hen echt raakt.

Zo heb ik heb een keer waarderende vragen gebruikt bij een schoolteam. Die mensen werden bij het beantwoorden ervan geraakt omdat ze zich herinnerden waarom ze destijds voor het onderwijs gekozen hadden. Hun motivatie waren ze kwijt geraakt omdat ze zo druk waren met van alles bijhouden en organiseren dat ze te ver van de leerlingen waren komen te staan. Door de juiste vragen te stellen werd voor leerkrachten duidelijk waarom ze dag en nacht klaarstaan voor hun leerlingen en ‘s-ochtends hun bed uitkomen. Dat effect geeft veel energie.

Natuurlijk moet je het bij een project ook hebben over concrete zaken, zoals het beschikbaar krijgen van tijd en randvoorwaarden, maar als je iemand kunt raken dan gaat er bij de ander iets ‘aan’ waardoor je niet uren hoeft te faciliteren. En niemand zet dat weer uit, want die persoon heeft zichzelf aangezet. Met zo’n proces leren teamleden elkaar ‘aan’ te zetten. En dat vind ik mooi om te zien.

 

Wat heeft de opleiding voor verschil gemaakt?

Voor mij heeft het werk met zingeving te maken. Ik hoef niet persé een andere baan of andere taken, maar kan mijn werk zinvoller maken voor mijzelf en anderen. Het is zowel privé als in het werk heel verrijkend dat ik de tools hebt gekregen om dat te kunnen doen.

Met de groep waar ik kartrekker van ben heb ik twee bijeenkomsten gehad. Ik heb verteld dat die bijeenkomsten geïnspireerd waren op de methode van waarderend actieonderzoek en dat ik de leergang aan het volgen was. Ik heb aan de groep gevraagd hoe ze terugkeken op de bijeenkomsten en die hadden ervaren. Ze vonden de aanpak verfrissend en zagen hoe goed alle lijnen bij elkaar kwamen. Ze vonden de afwisseling en werkvormen fijn en zagen dat ze echt meters hadden gemaakt. Dus behalve dat ik het prettig vond om op deze manier te werken, werkte het ook voor dit team. Dat was goed om te horen. Het is niet alleen fijn dat het voor mij past maar ook dat het in mijn werk voor anderen helpend en dienend is.

 

En wat ga je doen na de opleiding?

We zijn van plan om als groep van elkaar te blijven leren. Er zitten zoveel ervaren mensen in deze groep! We hebben het al over een terugkomdag of het vormen van een klankbordgroep gehad, zodat je met elkaar kunt overleggen bij een moeilijke situatie.

Ik heb de ambitie om hier nog veel meer mee te doen. Sinds de opleiding word ik op het werk steeds vaker gevraagd om mee te denken met anderen over processen in teams. De manier waarop ik naar veranderprocessen kijk is veranderd. Een heel waardevolle vraag die ik vaak gehoord heb tijdens de leergang is ‘Wat staat ons dan te doen?’ Deze vraag beantwoorden heeft ook privé veel meer ruimte gecreëerd. Ik vind het een hele mooie leergang die voor mij op precies het juiste moment kwam.