In het AI-proces legt de facilitator nadruk op de kwaliteit van conversaties en interacties tussen mensen, zodat vernieuwende acties mogelijk worden.

 

Het actie-onderzoeksmodel van Appreciative Inquiry biedt vijf aanknopingspunten:

 

  • interventie 1: Van probleem naar perspectief
  • interventie 2: Het verleden herkaderen
  • interventie 3: De toekomst verbeelden
  • interventie 4: Beperkingen loslaten, vernieuwing omarmen
  • interventie 5: Van intentie naar commitment

 

Interventie 1. Van probleem naar perspectief

 

Verandering start vrijwel altijd vanuit onvrede met de bestaande situatie. Dat betekent dat mensen deze, of iets daarin, als een probleem ervaren. Wat ze zich vaak niet realiseren is dat het probleem een persoonlijke of collectieve inkleuring is van de situatie en dat deze inkleuring consequenties heeft.

Ter illustratie: Als je ontevreden bent over de prestaties van een medewerker en dat als een probleem ziet, dan zal je acties gaan ondernemen om het ongewenste gedrag te veranderen. Als je als gevolg hiervan een functioneringsgesprek voert, zal deze medewerker zich waarschijnlijk gaan indekken tegen jouw kritiek en minder open naar je worden. Dat vergroot jouw probleem, waarop jij weer gaat reageren.

Appreciative inquiry helpt mensen om niet hun probleem als focus te nemen maar de gewenste situatie. Door de aandacht te richten op wat mensen willen, of waar ze meer van willen, wordt de aanzet gegeven te gaan onderzoeken wat dat is en hoe je daar kunt komen.

 

Interventie 2. Het verleden herkaderen

 

Mensen denken vaak dat het verleden een gegeven is dat onveranderbaar is. Wat gebeurd is is gebeurd. Ze zitten vast in of aan hun herinneringen. Vaak gebeurt dat door de verhalen die ze aan zichzelf, en anderen, vertellen en waarnaar ze leven.

Het kan ook anders.

Mensen kunnen andere, nieuwe verhalen vertellen over hun verleden die ook waar zijn en zo een andere toekomstverwachting creëren, een toekomst die het heden beïnvloedt. Dat is wat we bij Appreciative Inquiry doen als we mensen vragen om verhalen te vertellen en in het bijzonder hun waarderende verhalen. De manier waarop mensen naar een onderwerp of personen kijken verandert door te vragen naar andere verhalen die ook waar zijn. Dat levert een positieve ervaring in het hier-en-nu op en creëert kansen en mogelijkheden voor de toekomst.

 

Interventie 3. De toekomst verbeelden

 

Positieve beelden leveren positieve acties op. Mensen hebben de neiging om de huidige situatie te extrapoleren naar de toekomst toe. Het gevolg van deze gewoonte is dat de toekomst vrijwel altijd min of meer hetzelfde is als het heden en dus vastligt.  Door te dromen worden mensen uitgedaagd een breuk met het heden te maken door krachtige beelden en metaforen van de toekomst te maken die mensen aanzetten tot actie. Belangrijk is dat deze acties persoonlijke en belangrijke waarden vertegenwoordigen.

Dromen gebeurt altijd groot: mensen drukken hun verlangens uit in beelden. Hier is lef voor nodig, omdat mensen zich daarmee uitspreken over wat voor hen belangrijk is, ongeacht of hun dromen realiseerbaar zijn. Op het moment dat een verlangen wordt uitgesproken, is de eerste stap op weg naar realisatie ervan gezet.

 

Interventie 4. Beperkingen loslaten, vernieuwing omarmen

 

Hoe vaak zeggen mensen  niet tegen zichzelf: ‘Dit is toch niet mogelijk’ om vervolgens weer over te gaan tot de orde van de dag. Ze geven hun verlangens nooit een echte kans.

Door een kleine verandering te benoemen en aan te brengen wordt het bewijs geleverd of worden de voorwaarden gecreëerd dat dromen wel degelijk kunnen worden verwezenlijkt. Het bewijs wordt geleverd door een concreet vormgegeven verandering, een resultaat. De kansen en mogelijkheden die er zijn worden in beeld gebracht, opgepakt en in gang gezet door eerste kleine veranderingen als bewijs van vermogen.

 

Interventie 5: Van intentie naar commitment

 

Intentie leidt niet automatisch tot resultaat, commitment doet dat wel. Want dat is de belofte aan jezelf, en anderen, om iets te realiseren ongeacht de tegenslagen die je daarbij misschien tegen zult komen. Commitment gaat over het ondernemen van actie die leidt tot resultaten. Door jezelf aan iets te committeren toon je leiderschap en daar gaat het in deze stap eigenlijk over.

De bewijskracht van verandering wordt zichtbaar in de vrijheid die mensen krijgen om initiatief te nemen en dit om te zetten in tastbare resultaten. Dat kan niet zonder de actieve ondersteuning van staf en leidinggevenden. Beide hebben de verantwoordelijkheid naar elkaar toe om actief bij te dragen aan de gewenste verandering en elkaar hierover aan te spreken.